آسیب شناسی امنیت زیست محیطی در ایران

امنیت زیست محیطی به عنوان یکی از ابعاد مهم امنیت انسانی به تهدیدها و مخاطرات ناشی از توسعه ناپایدار و تخریب محیطزیست اشاره دارد. با اینکه مرجعیت انسان برای امنیت در حال حاضر مقبولتر و مهمتر از مرجعیت سایر واحدها است، اما سیاستهای توسعهای امری هستند در ارتباط با دولت. بنا برین با توجه به تحولات اساسی که در کار ویژهها و جایگاه دولتها به وجود آمده است، انتظار میرود تا دولتها سیاستهای توسعهای خود را با تاکید بر پایداری زیستمحیطی و امنیت زیستمحیطی تدوین و اجرا نماید؛ اما نگاهی به وضعیت زیستمحیطی جهان و پیامدهای انسانی و محیطی سیاستهای توسعهای دولتها، همچون: رشد جمعیت، گسترش صنعت، گسترش شهرنشینی، تاکید بر سیاستهای رشد محور، تشویق فرهنگ مصرفگرایی و گسترش فنآوریهای مخرب محیطزیست نشان میدهد که تمایل دولتها به رشد و توسعه صرف، بیشتر از توسعه پایدار، است.

پیامدهایی همچون افزایش مرگومیر انسانی به دلیل آلودگی آب، خاک و هوا، فرسایش خاک، گسترش جنگل زدایی، کاهش زمینهای کشاورزی، افزایش مصرف منابع، گسترش بیابانزایی، افزایش کشمکش بر سر منابع، تغییرات آب و هوایی، افزایش خطر طوفانهای شنی، پدیدۀ ریز گردها، تخریب مراتع، اختلال در چرخههای تولید غذا با از بین بردن گونههای گیاهی و جانوری، گرمایش کره زمین، بارش بارانهای اسیدی، تخریب لایه اُزون، وارونگی دمایی و دهها پیامد دیگر که مستقیم و غیرمستقیم امنیت انسانها را از طریق تهدید امنیت زیستمحیطی به مخاطره میاندازند، باعث شده است تا مسئله سیاستهای توسعهای ناپایدار به نگرانی مهمی برای محققان و پژوهشگران تبدیل گردد. از این روی آنها تلاش دارند تا در وهله نخست به شناسایی آن دسته از سیاستها و برنامههای که پیامدهای تخریبی برای محیطزیست دارند، همت گمارند و در مرحله دوم به شناخت سازوکارهای این تخریب و تهدید بپردازند.